Ta'rif farqi
OAK Nizomi (2-bob) ikkala darajani mazmunan farqlaydi, shakl bo'yicha emas. PhD (falsafa doktori) darajasi uchun taqdim etilgan dissertatsiya — tegishli soha bilimlarida muhim ahamiyatga ega masalaning yangi yechimidan iborat, yoki dolzarb ilmiy masalaning yechimiga qaratilgan, ilmiy asoslangan ilmiy-texnik yoki ijtimoiy-iqtisodiy tavsiyalar ishlab chiqilgan tugallangan ilmiy ish bo'lishi lozim.
DSc (fan doktori) darajasi uchun esa talab yuqoriroq: dissertatsiyada yoki muhim ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy yoki amaliy muammo yechimi bo'lishi, yoki soha rivojlanishi uchun yirik yutuq deb baholanadigan yangi nazariy qoidalar kompleksi ishlab chiqilgan bo'lishi, yoki joriy etilishi fan-texnika, ijtimoiy-siyosiy soha yoki iqtisodiyot tarmog'i rivojiga salmoqli hissa qo'shadigan nazariy-metodologik asoslar va texnik-iqtisodiy yechimlar ishlab chiqilgan (takomillashtirilgan) bo'lishi lozim.
Rasmiy talablardagi farqlar
| Mezon | PhD | DSc |
|---|---|---|
| Boblar soni | Kamida 3 bob | Kamida 4 bob |
| Matn hajmi | 60 varaqdan oshmaydi | 100 varaqdan oshmaydi |
| Ijtimoiy-gumanitar oshirish | Ikkalasida ham 30 foizgacha | |
| Umumiy nashrlar soni | Kamida 7 ta | Kamida 15 ta |
| Ro'yxatdagi maqolalar | Kamida 3 ta (1 tasi xorijiy) | Kamida 10 ta (1 tasi xorijiy) |
| Rahbarlik | Ilmiy rahbar | Ilmiy maslahatchi |
| Ilmiy ma'ruza shaklida himoya | Ruxsat berilmaydi | OAK ruxsati bilan mumkin |
Manba: OAK "Ilmiy darajalar berish tartibi to'g'risida"gi Nizom, 1-3-boblar.
Ilmiy rahbar va ilmiy maslahatchi farqi
Nizomning ta'riflar bo'limi (1-bob) ikki alohida tushunchani ajratadi. Ilmiy rahbar — izlanuvchiga ilmiy va o'quv-metodik yordam ko'rsatish uchun tayinlangan, faol ilmiy-pedagogik faoliyat olib boruvchi fan doktori, shuningdek ilmiy unvonga ega fan nomzodi yoki falsafa doktori (PhD) bo'lishi mumkin — bu lavozim PhD izlanuvchisiga tayinlanadi.
Ilmiy maslahatchi esa faqat DSc darajasini olish uchun izlanuvchiga tayinlanadi va u faol ilmiy-pedagogik faoliyat olib boruvchi fan doktori bo'lishi shart — fan nomzodi yoki falsafa doktori bu lavozimni bajara olmaydi. Ikkalasida ham dissertatsiya titul varag'ida va avtoreferat muqovasining orqa tomonida bitta rahbar (maslahatchi) ko'rsatiladi; ikkinchisi faqat OAK ruxsati bilan qo'shiladi.
Ilmiy ma'ruza shaklida himoya (faqat DSc)
Nizom faqat DSc darajasi uchun alohida format nazarda tutadi: izlanuvchi ilgari bajargan va e'lon qilingan ishlari asosida, fan va amaliyot uchun katta ahamiyatga ega natijalarni umumlashtirgan holda, doktorlik avtoreferatining ikki barobar hajmida rasmiylashtirilgan bayon bilan himoya qiladi. Bu formatda himoya qilish uchun asosiy tadqiqotlar o'tkazilgan muassasaning xulosasi va OAK Rayosatining alohida ruxsati zarur.
Mavzu tasdiqlanishidan himoyagacha yo'l
- Mavzuni tasdiqlash. Oliy ta'lim yoki ilmiy-tadqiqot muassasasi kengashi mavzuni tasdiqlaydi; ma'lumot ro'yxatga olish va "OAK Byulleteni" jurnalida e'lon qilish uchun OAKga yuboriladi. Himoyaga qabul qilingunga qadar mavzuga o'zgartirish kiritish mumkin.
- Tadqiqot va nashrlar. Izlanuvchi tadqiqotni olib boradi, natijalarni xalqaro va respublika konferensiyalarida aprobatsiyadan o'tkazadi, OAK Ro'yxatiga kiritilgan nashrlarda maqola chop ettiradi.
- Dastlabki ekspertiza. Muassasadagi kafedra/bo'lim seminari dissertatsiyani ko'rib chiqadi va xulosa beradi (PhD — 2 oy, DSc — 3 oy ichida).
- Ilmiy kengashga topshirish. Muassasa rahbarining kuzatuv xati bilan dissertatsiya tegishli Ilmiy kengashga yuboriladi.
- Ochiq himoya. Kengash oldida jamoatchilik muhokamasi o'tadi, yakunida yashirin ovoz berish bilan qaror qabul qilinadi.
- OAKda ko'rib chiqish. Attestatsiya ishi ekspert kengashiga topshiriladi, ekspertiza natijasi OAK Rayosati majlisida ko'rib chiqiladi va tasdiqlanadi (yoki rad etiladi).
- Diplom. Tasdiqlash qarori kuchga kirgan kundan 20 kun ichida davlat namunasidagi diplom rasmiylashtiriladi.
Himoyasiz ilmiy daraja: istisno holatlar
Nizom (1-bob) juda tor doiradagi istisnolarni ham nazarda tutadi — bular qoida emas, alohida OAK Rayosati qarori bilan qo'llanadigan holatlar:
- Fan-texnologiyalar rivojiga, tarmoqlar modernizatsiyasiga yoki ijtimoiy sohaga ulkan hissa qo'shgan kamida uchta ixtiro yoki selektsiya yutug'i muallifiga — DSc; uchtagacha bo'lsa — PhD.
- Impakt-faktori yuqori, xalqaro tizimga kirgan jurnallarda kamida 12 ta (ijtimoiy-gumanitar sohada 8 ta) maqola chop ettirgan mutaxassisga — eksperiment tariqasida DSc.
- Xuddi shunday jurnallarda kamida 6 ta (ijtimoiy-gumanitar sohada 4 ta) maqola chop ettirgan mutaxassisga — eksperiment tariqasida PhD.
Bu — mutlaqo istisno yo'l; mutlaq aksariyat holatlarda, shu jumladan Munozara repetitsiyasidan foydalanadigan har bir dissertant uchun, yo'l yuqoridagi yetti bosqichli standart himoya jarayonidir.
Til tanlovi va diplom
Ikkala daraja uchun ham dissertatsiyani rasmiylashtirish va himoya qilish tili izlanuvchining xohishiga ko'ra tanlanadi: o'zbek, rus, qoraqalpoq yoki ingliz, yoxud OAK bilan kelishilgan boshqa til (Nizom, 1-bob). Bu qoida PhD va DSc uchun bir xil — daraja tanlovi tilga bog'liq emas.
Ilmiy daraja berish tasdiqlangandan keyin ikkalasi uchun ham bir xil muddat ishlaydi: 20 kun ichida davlat namunasidagi diplom rasmiylashtiriladi. Diplom yo'qolsa yoki yaroqsiz holga kelsa, OAK ariza asosida dublikat beradi; familiya yoki ism o'zgargan taqdirda ham tasdiqlovchi hujjatlar bilan diplom qayta rasmiylashtiriladi.
Qayta himoya — ikkalasi uchun ham bir xil qoida
Agar Ilmiy kengash yoki OAK Rayosati salbiy qaror qabul qilsa, dissertatsiya qayta ishlangan holda, qaror qabul qilingandan kamida 6 oy o'tgach, qayta himoyaga taqdim etilishi mumkin — bu qoida PhD va DSc uchun bir xil ishlaydi. Qayta himoyada avvalgi yetakchi tashkilot va rasmiy opponentlar almashtirilishi shart (Nizom, 6-bob).
