Ilmiy maqola yozish: tuzilishi, OAK jurnallari va xatolar

Ilmiy maqolaning odatiy tuzilishi

Aniq shakl jurnaldan jurnalga farqlansa-da, ko'pchilik ilmiy-iqtisodiy va texnika yo'nalishidagi maqolalar amaliyotda quyidagi izchillikka (ingliz tilidagi qisqartmasi — IMRaD) amal qiladi:

1. Annotatsiya (Abstract) — 150-250 so'zda muammo, usul, asosiy natija va xulosa.
2. Tayanch so'zlar (Keywords) — 5-8 ta atama, maqola qidiruv tizimlarida topilishi uchun.
3. Kirish (Introduction) — muammo, dolzarblik, maqsad.
4. Adabiyotlar sharhi — mavjud tadqiqotlar va bo'shliq.
5. Metodologiya (Methods) — ma'lumot, usul, model.
6. Natijalar (Results) — topilgan dalillar, jadval-rasm bilan.
7. Muhokama va xulosa (Discussion/Conclusion) — natijaning ma'nosi, cheklovlar, amaliy tavsiyalar.
8. Foydalanilgan adabiyotlar — jurnal talab qilgan yagona formatda.

"OAK Ro'yxatidagi jurnal" nima degani

OAK Nizomi (3-bob) dissertatsiyaning asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar ro'yxatini yuritadi — matnda qisqacha "Ro'yxat" deb ataladi. Dissertatsiya bo'yicha hisoblanadigan maqolalarning bir qismi aynan shu Ro'yxatga kiritilgan nashrda chop etilgan bo'lishi kerak — oddiy, Ro'yxatda bo'lmagan jurnaldagi maqola umumiy nashrlar soniga kiradi, lekin Ro'yxat talabini qoplamaydi.

Nizom shuningdek intellektual mulk obyektlariga (ixtirolar, selektsiya yutuqlari) berilgan patentlarni ham Ro'yxatga kiritilgan xorijiy ixtisoslashgan nashrdagi maqolaga tenglashtiradi, xuddi shunday — kamida olti bosma tabog'lik yakka muallifli monografiya (muassasa kengashi tasdiqlagan, Ro'yxatdagi nashrda) uchta maqolaga (hammuallif bo'lsa ikkitaga) tenglashtiriladi. O'quv adabiyotlari, jumladan darsliklar, bu hisobga kirmaydi.

Nashrlar soni: PhD va DSc

• PhD — jami kamida 7 ta ilmiy ish: shulardan kamida 3 tasi maqola (1 tasi nufuzli xorijiy jurnalda) Ro'yxatga kiritilgan nashrda, va kamida 2 ta material xalqaro konferensiya to'plamida.
• DSc — jami kamida 15 ta ilmiy ish: shulardan Ro'yxatga kiritilgan nashrlarda kamida 10 ta maqola (1 tasi tegishli fan tarmog'i rivojlangan xorijiy davlatning nufuzli ixtisoslashgan jurnalida), va kamida 2 ta material xalqaro konferensiya to'plamida.
• Ijtimoiy-gumanitar fanlar sohasida asosiy ilmiy ishlar odatda yakka muallifda bo'lishi kerak (arxeologiya bundan mustasno), va natijalar bo'yicha monografiya chop etilishi talab qilinadi.

Nashrlar soni yetishmasa-yu, dissertatsiya yuqori ilmiy yoki amaliy ahamiyatga ega bo'lsa ("xizmatda foydalanish uchun" grifi bilan bajarilgan bo'lsa), himoya masalasini istisno tariqasida OAK Rayosati hal qiladi — lekin bu qoida emas, alohida holat.

Monografiya va patent — maqolaga tenglashtiriladi

Har doim ham natija aynan maqola shaklida bo'lishi shart emas. Nizom (3-bob) ikki muqobil yo'lni ham tan oladi. Birinchisi — patentlar: dissertatsiya mavzusi bo'yicha ixtiro yoki selektsiya yutug'iga berilgan patent Ro'yxatga kiritilgan, shu fan tarmog'i rivojlangan xorijiy davlatning ixtisoslashgan nashridagi maqolaga tenglashtiriladi.

Ikkinchisi — monografiya: muassasa kengashi qarori bilan chop etilgan, kamida olti bosma tabog'lik yakka muallifli monografiya, Ro'yxatga kiritilgan milliy nashrda uchta maqolaga (hammuallif bo'lsa ikkitaga) tenglashtiriladi. Bu ikki yo'l ko'proq muhandislik va aniq fanlar (patent) hamda ijtimoiy-gumanitar (monografiya) sohalarida amaliyotda uchraydi.

Xorijiy jurnallar haqida

Ikkala daraja uchun ham kamida bitta maqola xorijiy jurnalda chop etilishi talab qilinadi — PhD uchun "nufuzli xorijiy jurnal", DSc uchun "tegishli fan tarmog'i rivojlangan xorijiy davlatlarning nufuzli ixtisoslashgan jurnali". Xorijiy jurnallarning aniq impakt-faktor chegarasi har bir fan tarmog'i xususiyatidan kelib chiqib OAK Rayosati qarori bilan belgilanadi — bu chegara fan tarmog'iga qarab farqlanadi, shuning uchun aniq raqamni tanlagan jurnalning o'zidan yoki ilmiy rahbaringizdan so'rash to'g'ri yondashuv.

Ishlar ro'yxati avtoreferatda qanday ko'rinadi

Har bir chop etilgan maqola, oxir-oqibat, avtoreferatning "E'lon qilingan ishlar ro'yxati" bo'limida ko'rinadi — ikki bo'limga bo'lingan, xronologik tartibda:

1. Ro'yxatga kiritilgan nashrlarda chop etilgan ishlar va patentlar.
2. Mavzu bo'yicha e'lon qilingan boshqa ilmiy ishlar.

Har bir yozuvda barcha hammualliflar to'liq familiyasi bilan, jurnal yoki to'plamning sahifalari aniq ko'rsatilgan holda yoziladi; raqamlash butun ro'yxat bo'ylab uzluksiz davom etadi. Nashrga topshirilgan, lekin hali chop etilmagan maqolani ro'yxatga kiritish taqiqlangan — buni ekspertizada tezda payqashadi.

Konferensiya materiallari ham hisoblanadi

Maqoladan tashqari, Nizom xalqaro va respublika ilmiy-amaliy konferensiyalarida keng muhokamani ham talab qiladi: har ikkala daraja uchun ham kamida 2 ta material (maqola, ma'ruza yoki ma'ruza tezisi) xalqaro konferensiya materiallari to'plamida chop etilgan bo'lishi shart. Bu — Ro'yxatdagi maqolalar talabidan alohida, qo'shimcha talab.

Intellektual mulk obyektlariga (ixtiro yoki selektsiya yutug'iga) berilgan patentlar, preprintlar, ilmiy anjuman va simpoziumlarda qilingan ma'ruzalarning e'lon qilingan tezislari, shuningdek korxona qurish yoki modernizatsiya qilish loyihalarining texnologik qismlari ham dissertatsiya natijalarini aks ettiruvchi e'lon qilingan ilmiy ishlar jumlasiga kiradi — demak ularni ham ishlar ro'yxatida ko'rsatish mumkin.

Tez-tez uchraydigan rad etish sabablari

• Annotatsiya maqola natijasini emas, umumiy mavzuni tasvirlaydi — o'quvchi maqolani nimaga bag'ishlanganini bilsa-da, nima topilganini bilmaydi.
• Adabiyotlar sharhi mavjud tadqiqotlarni sanab o'tadi, lekin qaysi bo'shliq (gap) to'ldirilayotganini ko'rsatmaydi.
• Metodologiya qismida usul tanlash asoslanmagan yoki cheklovlar muhokama qilinmagan.
• Hammualliflarning hissasi aniqlanmagan yoki ularning yozma roziligi olinmagan.
• Manba formatlash uslubi butun maqola bo'ylab bir xil emas.